Op examen gedaan wat je leerde ... of niet

Wat ik heb meegemaakt

Ik vind het helemaal niet erg om een leerling na een examen weer naast me te hebben. Het liefst natuurlijk met een rijbewijs. Maar dat lukt niet altijd.

Een gezakt examen betekent voor mij namelijk niet automatisch dat een leerling niet kan rijden. Het betekent dat we moeten kijken naar wat er tijdens het examen daadwerkelijk is gebeurd.

Ik kan tijdens de lessen zien wat een leerling kan. Ik zie hoe iemand rijdt, hoe iemand naar verkeerssituaties kijkt, hoe iemand beslissingen neemt en hoe iemand met onverwachte situaties omgaat.

En ik heb inmiddels acht leerlingen meegemaakt die tijdens hun examen precies reden zoals ze dat tijdens de lessen deden.

Zij slaagden.

Dat is voor mij geen toeval.

Een examen is geen andere manier van autorijden

Vanaf de eerste les vertel ik mijn leerlingen:

"Het examen is geen dag om beter te rijden dan normaal. Het is een dag om precies zo te rijden als tijdens je lessen."

Toch gebeurt het regelmatig dat een leerling tijdens een examen ineens anders gaat rijden.

Niet omdat de leerling het niet geleerd heeft.

Niet omdat de examinator iets vraagt wat nog nooit aan bod is gekomen.

Maar omdat de leerling op dat moment andere keuzes maakt dan tijdens de lessen.

Ik heb bijvoorbeeld meegemaakt dat een leerling ineens veel te snel een bocht in ging en daardoor op de weghelft van een tegenligger terechtkwam.

Leerlingen die tijdens een examen het verkeerde voorsorteervak kiezen.

Leerlingen die bij een voorrangssituatie wachten terwijl ze gewoon door kunnen rijden, maar op een andere plek juist doorrijden terwijl ze voorrang moeten verlenen.

Leerlingen die bij een rotonde of kruising niet vooruit kijken en daardoor te laat reageren.

Leerlingen die na een stop ineens in de tweede versnelling wegrijden.

Leerlingen die zo hard over een drempel rijden dat je je als passagier bijna afvraagt of je nog wel in dezelfde auto zit.

Maar ook het tegenovergestelde: ineens zó voorzichtig rijden dat er 10 kilometer per uur onder de maximumsnelheid wordt gereden.

Snelheidsborden missen en daardoor te hard rijden.

Andere verkeersborden of verkeerstekens missen en daardoor bijvoorbeeld links blijven rijden terwijl rechts rijden moet.

Allemaal dingen die tijdens de rijopleiding aan bod komen.

"Maar dit was een onbekende omgeving"

Onlangs had ik een leerling voor een TTT in Sittard en Geleen.

Hij was gewend om in en rond Roermond te rijden. Tijdens de TTT had hij problemen met voorsorteervakken en gaf hij als verklaring:

"Dit is een onbekende omgeving."

Mijn reactie was simpel:

"Weert en Venlo waren ook onbekend. En daar doe je het wel goed."

De examinator zei vervolgens iets wat ik eigenlijk zelf ook al jaren vertel:

"Als je goed leert rijden, kun je het overal."

En daar zit precies het verschil tussen leren voor een examen en leren autorijden.

Een leerling hoeft niet iedere straat te kennen.

Een leerling hoeft niet iedere rotonde vooraf gezien te hebben.

Een leerling hoeft niet te weten wat er achter de volgende bocht zit.

Een leerling moet leren kijken, beoordelen, beslissen en handelen.

Een verkeersbord in Sittard betekent niet iets anders dan hetzelfde verkeersbord in Roermond.

Een voorrangssituatie werkt niet anders omdat je in Geleen rijdt in plaats van in Weert.

En een voorsorteervak wordt niet anders omdat je er voor het eerst rijdt.

Een onbekende omgeving is dus geen reden om ineens anders te gaan rijden.

Juist dan moet je blijven rijden zoals je het geleerd hebt.

Ik kijk naar wat er daadwerkelijk is gebeurd

Na een examen kijk ik niet alleen naar de mededeling dat iemand geslaagd of gezakt is.

De uitslag laat zien op welke onderdelen het goed of onvoldoende ging. Tijdens het nagesprek met de examinator worden vaak de situaties besproken waarin het misging en soms wordt ook verteld waar dat gebeurde.

Daarmee kunnen we samen heel concreet kijken naar wat er tijdens het examen is gebeurd.

En dan kijk ik naar iets wat voor mij minstens zo belangrijk is:

Was dit anders dan hoe de leerling tijdens de lessen rijdt?

Want daar zit een groot verschil.

Als een leerling tijdens de lessen iedere keer netjes naar voren kijkt bij een kruising, de juiste snelheid kiest, goed voorsorteert en op de juiste manier voorrang verleent, maar tijdens het examen ineens precies het tegenovergestelde doet, dan kan ik niet zeggen dat die leerling het niet geleerd heeft.

Ik heb immers gezien dat die leerling het kan.

Dan is de conclusie:

Je hebt tijdens het examen niet laten zien wat je tijdens de lessen hebt geleerd.

Dat is misschien niet altijd wat een leerling of ouder wil horen, maar het is wel de werkelijkheid.

Ik kan het tijdens de lessen laten zien. De leerling moet het tijdens het examen zelf doen.

Dat is misschien wel het belangrijkste verschil tussen een rijles en een examen.

Tijdens de lessen zit er iemand naast je die je begeleidt, corrigeert en uitlegt.

Tijdens het examen zit de instructeur er niet naast om te zeggen:

"Kijk vooruit."

"Je kunt hier doorrijden."

"Let op je snelheid."

"Kies nu het juiste voorsorteervak."

Op dat moment moet de leerling het zelf doen.

Ik kan tijdens de lessen laten zien dat een leerling het kan.

Tijdens het examen moet de leerling zelf laten zien dat hij het kan.

En precies daarom vind ik het ook niet erg om na een gezakt examen weer naast een leerling te zitten.

We gaan niet opnieuw beginnen alsof alles wat daarvoor is gebeurd niets waard was.

We kijken naar wat er is gebeurd.

Wat deed je tijdens het examen?

Wat deed je anders dan tijdens de lessen?

Waarom maakte je die keuze?

En vooral:

Kun je het de volgende keer wél laten zien?

Een rijopleiding is geen examenroute

Ik leer leerlingen niet één route die ze tijdens het examen misschien tegenkomen.

Ik leer ze autorijden.

Dat betekent dat ze uiteindelijk ook moeten kunnen rijden op een plek waar ze nog nooit geweest zijn.

In Roermond.

In Weert.

In Venlo.

In Sittard.

In Geleen.

Of ergens anders waar ze nog nooit gereden hebben.

De verkeerssituatie kan nieuw zijn. De straat kan nieuw zijn. De rotonde kan nieuw zijn.

Maar wat je geleerd hebt, verandert niet.

Je moet nog steeds vooruit kijken.

Je moet nog steeds verkeersborden zien.

Je moet nog steeds je snelheid aanpassen.

Je moet nog steeds de juiste rijbaan kiezen.

Je moet nog steeds weten wanneer je voorrang hebt en wanneer je voorrang moet verlenen.

Je moet nog steeds kijken waar je rijdt.

En je moet nog steeds beslissingen nemen.

Dat is autorijden.

En als het een keer niet lukt?

Dan is dat vervelend.

Voor de leerling, voor de ouders en natuurlijk ook voor mij.

Want het liefst zie ik iedere leerling na het examen vertrekken met een rijbewijs.

Maar een gezakt examen betekent niet dat ik een leerling liever niet meer zie.

Integendeel.

Ik heb liever dat een leerling na een examen weer bij mij in de auto stapt, zodat we samen kunnen kijken wat er misging.

Want mijn doel is niet om iemand zo snel mogelijk naar een examen te krijgen.

Mijn doel is dat iemand zelfstandig en veilig leert autorijden.

En als iemand tijdens een examen niet heeft laten zien wat hij tijdens de lessen wel kan, dan moeten we niet zoeken naar een schuldige.

Dan moeten we ervoor zorgen dat die leerling het de volgende keer wél laat zien.

Want uiteindelijk is het heel simpel:

Ik kan iemand leren autorijden. Ik kan iemand voorbereiden op een examen. Maar tijdens het examen moet de leerling zelf laten zien wat hij geleerd heeft.

En als dat lukt, dan is dat het mooiste moment van mijn werk.

Dan stap ik na het examen niet opnieuw naast de leerling omdat het niet gelukt is.

Dan stap ik ernaast met een leerling die net zijn rijbewijs heeft gehaald.

En daar doe ik het uiteindelijk voor.